Marko Boskic was lid van het 10^de commando van het Servisch Republikeinse leger. In die hoedanigheid zou hij eigenhandig Bosnische Moslims hebben vermoord. De stad werd toen beschermd door internationale troepen onder de vlag van de Verenigde Naties, maar werd toch ingenomen door Ratko Mladic, militair bevelhebber van de Bosnische Serviërs. Er werden onder zijn bevel zo’n 8000 Bosnische Moslims afgeslacht die het geweld trachtten te ontvluchten.

De Verenigde Staten arresteerde Boskic omdat hij gelogen zou hebben over zijn militaire rol in het voormalig Bosnisch-Servisch conflict (1992-95).

 Het Vlaamse geweten ‘op rust’, Bert Anciaux, joeg de vos in het hoenderhok. Hij plaatste zijn ongezouten mening op zijn website en vergeleek journalisten zelfs met “hongerige en nietsontziende maden…”. Door dit extreme taalgebruik gaf hij hoofdredacteuren meer dan voldoende munitie om zijn tirade onderuit te halen. Het verwijt dat het hier louter gaat “…om verkoop en misbruik van emoties en menselijke ellende” is daarenboven niet echt geloofwaardig uit de mond van de grootste emo-politicus van de laatste decennia.

Ook vorig jaar doken vele ‘wijzen’ in de pen na de oeverloze berichtgeving in januari en maart rond respectievelijk de moorden van Kim De Gelder in Dendermonde en het bloedbad in het Zuid-Duitse stadje Winnenden. Hebben de media er iets van geleerd of is de reële discussie rond commercie tegenover kwaliteit verdronken in de veelvuldigheid van opinies  en de daaropvolgende goede voornemens? Oppervlakkige kritiek genereert oppervlakkige reacties. Zo verdedigde José Masschelin, misdaadjournalist bij Het Laatste Nieuws, in De Morgen van 8 januari het vrijgeven van de identiteit van de vermoedelijke dader. Andere media gaven namelijk informatie waardoor die identiteit gemakkelijk te achterhalen was. Je mag hypothesen uitgebreid bespreken ook al zullen deze vermoedens een feitelijk leven gaan leiden. Enige voorwaarde is blijkbaar de vermelding dat er “geen bewijzen noch bekentenissen zijn”. En op grond van de hevige concurrentie tussen verschillende kranten worden de laatste restanten van kritiek van de tafel geveegd. Op naar de volgende slachtpartij.

 Misschien moeten de media wat meer aandacht, duiding en discussie brengen rond de kwalitatieve, nuchtere en genuanceerde mediakritiek, vervat in het boek van F. Thevissen en J. Sanctorum. Dat zal de vierde macht wel ten goede komen.

 Volgens De Morgen weten 59 miljoen Europeanen, ongeveer de totale bevolking van een land als Italië, wie Herman Van Rompuy is. Onder hen zou 42% daadwerkelijk voor hem gestemd hebben indien hij via verkiezingen zou zijn gekozen. Dit is meer dan tweemaal de totale bevolking van België.

Deze gigantische cijfers deden onze redactie de wenkbrauwen fronsen. Is het aannemelijk dat zoveel mensen hem kennen terwijl hij nooit een Europees profiel heeft uitgebouwd, en hoe hebben die potentiële kiezers voldoende kennis over hem opgebouwd om hun voorkeur voor zijn kandidatuur uit te spreken? De cijfers geciteerd door De Morgen vinden wij terug op de website http://proximitypanels.ivox.be/index.php. Proximity Panels heeft het onderzoek namelijk uitgevoerd. Het is een dochter van het onderzoeksbureau iVOX dat op haar beurt een zuster is van Indigov; een spin-off van de Katholieke Universiteit Leuven. De drie ondernemingen hebben onderdak gevonden op hetzelfde adres in Leuven. Via een panel van maar liefst 110.000 mensen, verspreid over Europa, komen zij tot hoger vermeldde conclusies.

Proximity Panels publiceert vrijwel alleen de conclusies van haar onderzoek op haar webstek. Voor de details komen we na heel wat zoekopdrachten terecht op de Nederlandse nieuwssite www.eenvandaag.nl. We merken dat de cijfers uit beide bronnen en over hetzelfde onderzoek niet helemaal overeenstemmen. Op zich roept dat al enige vraagtekens op. Maar er is meer. Het onderzoek is uitgevoerd in slechts 17 van de 27 lidstaten. Dit betekent dat in dit geval 14% van de Europese bevolking geen stem heeft uitgebracht. 1 op de 5 ondervraagden hebben daarenboven geen voorkeursstem geuit. Kan je dan nog wel spreken over conclusies die representatief zijn voor de gehele Europese bevolking? De resultaten van een aantal kandidaten worden dan nog eens positief beïnvloed omdat zij zeer hoog scoren in hun thuisland. De Ierse Mary Robinson en de Luxemburger Jean-Claude Juncker konden niet van dit voordeel genieten omdat hun respectievelijke landgenoten niet bevraagd werden.

 Zonder op de verdere details van dit onderzoek in te gaan kunnen we ons toch de vraag stellen naar de relevantie van een dergelijke enquête; zeker wanneer de cijfers het logische redeneren te boven gaan. Wat de belangrijkste vaststelling is, is dat België als een van de stichtende lidstaten en grote voorvechter van Europa eindelijk naar het voorplan is getreden dankzij de aanstelling van Herman Van Rompuy als eerste President van de EU en van Karel De Gucht als Eurocommissaris van Handel. En daar heb je geen enorm panel of ingewikkelde berekeningen voor nodig.

 Het volledig onderzoek: http://www.eenvandaag.nl/politiek/35353/wat_gaat_de_europese_president_doen_

Uit een rondvraag in 17 EU-lidstaten blijkt dat 12 procent van de Europeanen premier Herman Van Rompuy kent. Indien zij zelf de EU-president zouden mogen kiezen, zou 5 procent van de EU-burgers voor de Belgische eerste minister stemmen. Dat blijkt uit een enquête van Proximity Panels/iVOX in samenwerking met vtm.
Zoals verwacht is de gewezen Britse premier Tony Blair het meest gekend. 70 procent van de ondervraagden zegt hem te kennen. De Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker haalt 18 procent, zijn Nederlandse evenknie Jan Peter Balkenende 14 procent. Van Rompuy bengelt met 12 procent onderaan de lijst.
Gevraagd naar hun voorkeur voor de te benoemen EU-president zegt bijna één op drie vertrouwen te hebben in Blair. Juncker haalt hier 8,5 procent, Balkenende 6,4 en onze eerste minister 5,3 procent.

Analyse

Dit artikel is verschenen in De Morgen op 19 november 2009. De Morgen geeft cijfermateriaal met betrekking tot de bekendheid van een aantal potentiële kandidaten voor het Presidentschap van de EU en de mate van vertrouwen die de respondenten in hen stellen. Als we de cijfers even ter zijde laten zien we dat de de enquête conclusies weergeeft waar iedereen die de Europese politiek een beetje volgt wel zelf opgekomen zou zijn. Niets nieuws onder de zon dus.  Dat bijvoorbeeld Herman Van Rompuy niet erg bekend is in Europa is duidelijk. Dat Tony Blair, voormalig Eerste Minister van Groot-Brittannië, er wat bekendheid met kop en schouders bovenuit zou steken is niet echt een verrassing.

Een ander markant feit is dat deze rondvraag uitgevoerd is in 17 lidstaten. Waarom niet in de 27? Kunnen we ergens een antwoord op die vraag vinden? En als we al dan niet een antwoord vinden; wat zou het effect geweest zijn op het resultaat als die 10 ontbrekende lidstaten mee hadden gestemd. Zijn dit trouwens landen zoals Malta en Estonië, of heeft men Duitsland en Italië vergeten?

Om wat meer te weten te komen over de cijfers en de betrouwbaarheid ervan is de bron essentieel. Wat of wie is Proximity Panels/iVOX? Op hun website www.ivox.be leren we het volgende. Het veldwerkbureau iVOX werd in september 2004 opgestart. Ze zijn gespecialiseerd in panelonderzoek via Internet, digitale tv en sms. Het integreert dit soort onderzoek met de meer klassieke aanpak per telefoon en op papier.

Daarnaast faciliteren ze online veldwerk en adviesverlening inzake onderzoeksmethodologie. Het bedrijf beweert meer dan 110.000 panelleden te hebben waarmee ze, op dit vlak althans, de grootste zou zijn in ons land.

De zaakvoerders en aandeelhouders van iVOX zijn dezelfde als die van de zusteronderneming Indigov. Dit tweede bedrijf is een spin-off van de K.U. Leuven en is gespecialiseerd in onderzoek en advies inzake e-government en nieuwe media. iVOX heeft dan op haar beurt de firma Proximity Panels opgericht dat deze enquête heeft uitgevoerd.

Het is duidelijk dat het panel waarover iVOX beschikt de ruggengraat is van hun activiteiten. Wat is de betrouwbaarheid en de representativiteit van dat panel? Volgens iVOX zelf steunt dit op de volgende pijlers:

• Diversifiëren van de rekruteringsmethoden.
• Controle van het steekproefkader.
• De proportioneel interlaced gestratificeerde steekproeftrekkingsmethode.
• Het inlassen a a-priori en post-factum van enkele controlemechanismen.
• De door de klant gevraagde responsgarantie.
• De 10 jaar wetenschappelijke ervaring van hun onderzoekers.
• De vertrouwelijkheid van haar projecten in al de deelwerkingen.

Het valt op dat deze criteria, die de kwaliteit van het werk dienen te waarborgen, niet alleen zeer vaag zijn, maar dat een leek op het vlak van onderzoek er een woordenboek bij nodig heeft. Het maakt ons dus allemaal niet veel wijzer.
Organisaties of bedrijven kunnen hun waarde ook onderlijnen door het aangeven van een aantal referenties. De kwaliteit van hun klanten straalt af op hun eigen ‘sérieux’. In het geval van iVOX gaat het om Corelio, Concentra, De Koning Boudewijnstichting, het VITO (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek), FEDICT en Indigov. Kwade tongen zouden bij het lezen van dit lijstje de opmerking kunnen maken dat een meerderheid van de referenties vanuit het ‘ons kent ons’- wereldje ontstaan zijn. Ook al geven we iVOX uiteraard het voordeel van de twijfel; we hebben nog steeds geen onomstotelijk bewijs gevonden dat de resultaten, weergegeven in bovenstaand artikel, als 100% betrouwbaar aanvaard kunnen worden.
———————————————————-
En dan nu het onderzoek zelf. Op de website van iVOX is het niet terug te vinden. Logisch zou u denken daar, indien VTM ervoor betaald heeft, de resultaten niet op een publiek forum zoals het Internet mogen geplaatst worden. Na wat Google- en ander ‘search’-werk komen we terecht op de website www.eenvandaag.nl dat onder een klein artikel over de toekomstige rol van de Europese President een link plaatst naar het volledige onderzoek.(1) De informatie die we nodig hebben vinden we dus via een nieuwssite uit Nederland waar het daarenboven niet duidelijk is wat hun relatie is met het onderzoek, met VTM of met iVOX zelf. Dit terzijde. Het belangrijkste is dat we uiteindelijk de volledige onderzoeksresultaten onder ogen hebben gekregen.

Wat de beoordeling van de resultaten andermaal bemoeilijkt is het feit dat de resultaten die via de Nederlandse site gevonden werden verschillen van de resultaten die Proximity Panels zelf aangeeft op haar website.(2) Dit zou erop kunnen wijzen dat deze laatste meerdere onderzoeken heeft gedaan met dezelfde vragen aan dezelfde doelgroep. Daarvan is echter geen bewijs te vinden; noch op de site van iVOX, noch op die van Proximity Panels. Ook al haalt De Morgen haar cijfers van de website van Proximity Panels; wij gaan ons voor de verdere analyse baseren op de Nederlandse bron omdat deze alle cijfers én alle technische details van het onderzoekt weergeeft.

Eerste en vooral de reeds hoger vermeldde vaststelling dat het onderzoek is gevoerd in slechts 17 van de 27 lidstaten. Het gaat om Oostenrijk, België, Bulgarije, Denemarken, Estonië, Finland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Letland, Lituanië, Nederland, Polen, Portugal, Spanje, Zweden en Groot-Brittannië. De landen die geen invloed uitgeoefend hebben op de resultaten zijn: Tsjechië, Griekenland, Ierland, Cyprus, Luxemburg, Hongarije, Malta, Roemenië, Slovenië en Slowakije. Deze landen vertegenwoordigen (sinds 2009) 20% van het totale aantal Europese parlementsleden(3) en ongeveer 14% van de totale Europese bevolking.(4) We kunnen dan ook concluderen dat een op de zeven Europeanen niet aan dit onderzoek heeft meegewerkt. Daarnaast is het vrij logisch aan te nemen dat de kans groter is dat Dhr Van Rompuy bekend is bij inwoners van landen die wel aan het onderzoek hebben meegewerkt (de ons omringende landen zijn, behalve Luxemburg, allemaal vertegenwoordigd), dan dat dit het geval is voor de landen wiens burgers niet naar hun mening werd gevraagd. Het effect van dit alles op de resultaten van het onderzoek is niet te achterhalen, althans niet in exacte cijfers. Zeker is dat er in ieder geval een invloed moet zijn.

Een degelijk onderzoek dient aan meerdere criteria voldoen die, wanneer niet goed uitgewerkt, de resultaten kunnen hypothekeren. De belangrijkste zijn: hoe is de populatie gekozen (at random of niet, zuiver of gestratificeerd), wat is de foutmarge, zijn er dekkingsfouten, wat is de non-respons graad, is de juiste methode gekozen in functie van het type onderzoek, is er sprake van interviewbias en is de vraagstelling ondubbelzinnig?(5) Naast de concrete vragen die aan het panel gesteld zijn en het bijbehorende cijfermateriaal geeft Proximity Panels een aantal technische details. Ze geven helaas geen antwoord op alle bovenstaande risicofactoren. Wat weten we wel? Men heeft voor de on-line methode gekozen. Dus via het Internet. Dit lijkt de juiste methode. Zoveel respondenten contacteren via een ander communicatiekanaal zou tijdrovend en zeer duur zijn. Het feit dat er maar 9 vragen zijn gesteld is bevorderlijk voor de responsgraad. Via het Internet moet alles snel gaan en een ellenlange vragenlijst voorleggen zou contraproductief zijn.

De foutmarge wordt land per land aangegeven. Deze varieert van minimum 2,56% in Duitsland tot maximum 5,66% in Portugal. Een foutmarge van 2 à 3% is aanvaarbaar. Het wordt weliswaar weinig realistisch wanneer de resultaten aangeven dat in landen zoals Portugal, Lithuanië, Letland en Finland in theorie 9 à 10% van de bevolking mogelijkerwijs voor onze premier zouden stemmen. We komen tot deze conclusie omdat het artikel in De Morgen stelt dat 5% van de ondervraagde Europeanen inderdaad voor hem zou stemmen en dat in deze vier landen de foutmarge oploopt tot bijna of iets meer dan 5%.

De respondenten zijn tussen de 18 en de 74 jaar oud. Wat de exacte verhouding tussen de leeftijdscategorieën is weten we niet, maar Proximity Panels stelt dat de populatie representatief is wat betreft leeftijd, geslacht en regio. Daarenboven zijn leeftijd en geslacht ‘gewogen’. Details hebben we niet dus zullen we maar aannemen dat dit inderdaad zo is.

Het fieldwork is uitgevoerd in de periode 13 tot 17 november 2009. Waarom deze periode gekozen is weten we niet. We moeten er vanuit gaan dat er in deze periode en in de 17 landen geen factoren zijn opgetreden die de uitvoering van het onderzoek hebben belemmerd.
——————————————————-
Zoals hoger aangegeven is de manier waarop de vragen geformuleerd zijn van essentieel belang. Ze kunnen suggestief zijn, ze kunnen limitatief zijn voor wat betreft de mogelijke antwoorden en de volgorde van de vooropgestelde antwoorden kan de eigen prioriteiten opdringen aan de respondent. De vragen waren:

1. Uit welk land zou deze permanente voorzitter volgens u moeten komen?
2. Uit welke landen zou deze permanente voorzitter zeker niet mogen komen?
3. Van welke van deze politici heeft u al gehoord?
4. Welke onder hen heeft uw voorkeur?
5. Zou de Europese President daadwerkelijk macht moeten hebben?
6. De Europese cultuur is niet uniform?
7. Deel uitmaken van de EU heeft een negatieve invloed op mijn leven?
8. Deel uitmaken van de EU heeft een positieve invloed op mijn land?
9. In het algemeen; heeft u een eerder positief of een negatief beeld over de EU?

Voor de analyse van de cijfers die in het artikel in De Morgen werden weergegeven beperken we ons in het kader van deze vraagstelling tot de vragen 3 en 4. De andere vragen hebben betrekking op zeer belangrijke en interessante thema’s maar ze gaan aan de scope van dit artikel voorbij.

We weten niet of het panel multiple-choice of open vragen heeft gekregen. Het lijstje van mogelijke kandidaten en het ontbreken van cijfers voor een categorie ‘andere’ lijkt echter wel te suggereren dat het om de eerste optie gaat. Dit is goed nieuws want de andere mogelijkheid zou teveel ruis opgeleverd hebben. Men kan van mensen nu éénmaal verwachten te stemmen voor politici die ze kennen en die hun voorkeur wegdragen. Het betekent echter niet dat deze personen reëel potentiële kandidaten zijn voor het ambt. In de aangegeven lijst is Proximity Panels vrij breed gegaan. Alle personaliteiten die in de laatste maanden voor de uitvoering van het onderzoek getipt werden komen erin voor. De opstellers van de vragen hebben geen rekening gehouden met het feit dat Tony Blairs ster al aan het tanen was en dat men er toch al vanuit ging dat de kandidaat in noordelijk Europa moest gezocht worden, een Christen-democraat diende te zijn én liefst afkomstig was uit één van de stichtende lidstaten. Dit is positief omdat deze criteria geen reden waren om met 100% zekerheid aan te nemen dat sommige onder hen al definitief uit de running waren. Alles kon nog.

Zoals eerder al vastgesteld is het geen verrassing dat Tony Blair veruit de bekendste politicus is. De resultaten van de andere kandidaten op dit vlak geven geen duidelijke rangorde aan rekening houdende met het feit dat de gemiddelde foutmarge van de gehele populatie ondervraagden bijna één procent bedraagt.

Kunnen we uit de beschikbare gegevens nog een aantal conclusies trekken die niet aangehaald zijn in het artikel van De Morgen maar die toch het vermelden waard zijn? Er zijn er volgens onze mening drie:

• Eén op de vijf respondenten heeft geen mening met betrekking tot hun voorkeur. Als we daar nog eens bijtellen dat één op de vijf Europeanen geen stem heeft uitgebracht kan de vraag rijzen over de representativiteit van dit resultaat; tenminste voor wat betreft de gehele Europese bevolking.

• Het verschil tussen de bekendheid van een politicus en hun voorkeurscore is vrij groot. Bij de meeste onder hen zouden slechts 34% tot 39% van diegenen die hen kennen ook daadwerkelijk voor hen stemmen. Alleen Herman Van Rompuy (België) en Fredrik Reinfeldt (Zweden) krijgen het vertrouwen van respectievelijk 43% en 47% van de Europese burgers die hen kennen.(6)

• De gemiddelde bekendheid van een aantal kandidaten wordt positief beïnvloed door het zeer hoge percentage in hun thuisland. Het voordeel van de thuismatch speelt eveneens wanneer het gaat om de voorkeurstemmen, maar minder uitgesproken. Andere politici, zoals Mary Robinson en Jean-Claude Juncker, konden van dit voordeel niet genieten omdat respectievelijk de Ieren en de Luxemburgers niet meegedaan hebben aan de enquête.

Conclusie

De verschillen tussen de twee bronnen met betrekking tot de resultaten van dit onderzoek zijn troeblerend. Vooral omdat zeker is dat de verschillende cijfers terug te brengen zijn tot Proximity Panels en geen spoor te vinden is van verschillende onderzoeken die een evolutie schetsen in stemgedrag van de respondenten binnen een bepaalde tijdspanne.

Titelen dat de Europeanen dit of dat vinden is in dit geval meer een eyecatcher dan een wetenschappelijk verifieerbaar feit. Teveel Europese burgers speelden niet mee. De technische details over de uitvoering van het onderzoek kunnen maar enkele risicofactoren uitsluiten.

Al bij al kunnen we deze verkregen informatie via De Morgen catalogeren onder de rubriek ‘nice to know’, maar ook niet meer dan dat.

• http://www.eenvandaag.nl/politiek/35353/wat_gaat_de_europese_president_doen_
• http://www.proximitypanels.com/
• 250 QCM sur l’Europe et les politiques européennes. Edition 2007 de la CONF-SFE-Bruxelles.
• http://www.europa-nu.nl/9353000/1/j9vvh6nf08temv0/vhc6ksyiqqzz
• Uiteenzetting van Michel Nuytemans, medewerker van iVOX, aan eerstejaars studenten journalistiek VIJ op 02 december 2008.
• Eigen berekening in de resultatentabel.

De sinds 2005 tot baron gebombardeerde Vansteenkiste werd geboren in het West-Vlaamse Izegem (1947). Tot 2002 was hij een matig succesvol ondernemer en had hij onvoldoende eigen middelen om zijn projecten te financieren. Zijn imago veranderde toen hij, gepushed door Guy Verhofstadt, in dat jaar VBO–baas werd.  Hij was al sinds 1991, na een buy-out, topman van Recticel en is daarenboven voorzitter van Telindus en de Spector Photo Groep en bestuurder bij Delhaize, Sioen, Ter Beke en Bois Sauvage. Het huidig gerechtelijk onderzoek spitst zich trouwens toe op dit laatste bedrijf van … Guy Paquot.
Zijn vriendschappen gaan terug naar het in Vlaanderen welbekende Vlerick-netwerk; een soort van ‘old boys club’ gelinkt aan de gelijknamige business school. In die kringen vinden we nog bekende namen terug zoals advocaat Louis Verbeke, VOKA-voorzitter Luc De Bruyckere, ex-Picanol Jan Coene, Jean-Jacques Sioen e.a. Het zijn mensen die mekaar goed kennen, ondersteunen en bestuurdersposten onderling verdelen. Het is geweten dat Luc Vansteenkiste sommige vrienden uit de problemen heeft gehaald en dat hijzelf dan weer op financiële steun kon rekenen toen Spector in de moeilijkheden kwam. Vriendschappen zijn dus duidelijk belangrijk voor hem. In de Recticel buy-out werd, naast Vlerick-netwerk-leden, het Bois Sauvage van Guy Paquot de belangrijkste redder in nood. Verklaart het één het ander?

Hoe het ook zij; het valt nog te bezien of het gerecht, indien de handel met voorkennis is bewezen, oude vriendenschappen als verzachtende omstandigheid in rekening zal nemen.
Bronnen
Klassiekers zoals deredactie.be, De standaard, De Morgen
Flanders Today
Eurobench.com
Vlerick Alumni
www.zita.be

Wie zijn dan die geweldenaars die het onderwijs links laten liggen? Zijn het de Arabische moslims, de Afrikaanse, de Indonesische of die velen in de diaspora? Zijn het de Sjiieten, de Soennieten? Zijn het de Saoudische Wahhabieten, de Libanese Hezbollah,  de Egyptische Moslimbroeders of de Islamitische Wereldliga? Is het de seculiere staat Turkije of de Islamstaat Iran? De Islam is geen eenheidsworst die zich beperkt tot het hedendaagse fundamentalisme. Bijna alle moslimorganisaties geven wereldwijd enorme kapitalen uit, vaak petrodollars, aan wederopbouw, gezondheidszorg én onderwijs. Toegegeven; dit onderwijs legt zich teveel toe op een bepaalde lezing van de Koran waarmee ze een brede culturele revival van de Islam hypothekeren. Het zijn echter zeker niet allemaal jihadistische Pakistaanse medressen (Koranscholen).

Wat dit soort populisten ala Geert Wilders (PVV) en Filip Dewinter (Vlaams Belang) niet willen zien is de rol van het Westen in de neerwaartse evolutie van de islamitische beschaving. Onze eeuwenlange veroveringsdrang, om religieuze, economische en geopolitieke redenen, vindt bijna haar gelijke bij de Mongolenstorm. Tot midden de 20ste eeuw kregen moslims in hun eigen wereld nooit de rechten die zij de christenen en de joden wel gunden in het grootste deel van hun seculiere geschiedenis sinds de 7de eeuw. Zelfs het Osmaanse Rijk, met haar grote islamitische wederopbouw (15de tot de 18de eeuw), konden wij niet hebben. Moslimstaten in het Midden- en Verre Oosten moesten tot de vorige eeuw wachten op hun onafhankelijkheid en het vastleggen van hun grenzen. Het westerse geweld heeft trouwens een veel langere geschiedenis. Van de kruisvaarten (11^de tot 13^de eeuw), over Napoleon in Egypte en Syrië tot het kolonialisme van de Britten, Fransen e.a. Het islamterrorisme daarentegen beperkt zich, op enkele tijdelijke en lokale Jihads na, tot de in de 13de eeuw uitgeroeide Assasijnen en het vooral Arabische terrorisme van de laatste pakweg 25 jaar. Ja; ook de Arabieren hebben ooit de halve wereld veroverd. In 711 palmden ze zelfs Spanje in waar ze acht eeuwen zouden blijven. Historici vermoeden echter dat dit grotendeels geweldloos is gegaan. Het gebrek aan archeologische militaire vondsten, hun relatief kleine legers en het verzwakte Oost-Romeinse Rijk spreken in die richting. Joden verkozen zelfs in het Jeruzalem van 637 islamitisch boven christelijk bestuur en christenen verkozen het boven de wet van het orthodoxe Constantinopel.

Wat cultuur betreft; Damascus, Bagdad, Caïro, Kairounan en Cordoba waren van de 7de tot de 12de eeuw dé wereldhoofdsteden voor wetenschap, architectuur, kunst en filosofie. De fascinatie van de eerste westerse ontdekkingsreizigers was even groot als de gulzigheid van de latere veroveraars. Wat een contrast met de heksenjachten en de zware strijd tussen Paus en Koning tijdens onze eigen middeleeuwen. Die tijden zijn vergelijkbaar met wat een deel van de Islam nu doormaakt. Misschien kan dit ons tot enige nederigheid en objectiviteit strekken.

En dan nog even exclusief de moslims in het Israëlisch-Palesteinse conflict met de vinger wijzen. We hebben in 1948 bij het ontstaan van de staat Israël, onvrijwillig misschien, het probleem zelf gecreëerd. Vandaag zijn beide partijen zowel agressor als slachtoffer. Het geweld van erkende staten wordt gelegitimeerd en dat van groepen als Hamas of Fatah wordt als terreur aanzien. De ene strijdt met supermodern Amerikaans wapentuig, de andere met aftandse raketjes en wandelende bommen. Je kunt de joodse staat nu éénmaal ook niet vrijpleiten. Hoeveel keer is de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever niet platgebombardeerd, inclusief scholen, waardoor de opbouw van een Palestijnse staat telkens weer decennia werd teruggeslagen. De ultra-orthodoxe joden moeten trouwens niet onderdoen voor de moslimfundamentalisten wanneer het gaat over éénzijdig en gekleurd onderwijs. Oppervlakkige kritiek op de Islam wordt steeds meer aanvaard terwijl een kritische geest tegenover Israël al snel als jodenhaat wordt bestempeld. Misschien moeten we ons eigen onderwijs in deze materie maar eens onder de loep nemen.

Vervolgens komt het andere nieuws aan bod dat, omwille van het hot item van vandaag, minder tijd krijgt. Hier zijn er wel duidelijke verschillend tussen beide uitzendingen. VRT begint met de parlementaire Fortis-commissie dat bij VTM slechts op de 6^de plaats komt. Dit 2^de onderwerp van de dag krijgt bij VRT 3 keer meer tijd dan het 2^de bij VTM. VRT gaat daarop verder met maar liefst 6 onderwerpen die betrekking hebben op economie en werkgelegenheid in tijden van crisis; serie onderbroken door één wetenschappelijk bericht. Bij VTM worden slecht 2 economische berichten gecombineerd met 2 controverse (Klacht van magistraten tegen vrouwonvriendelijke praktijken en de zaak Wim Mortier), 1 misdaad (Marcinelle: incident met scholieren + gewonden) en 1 over drukkingsgroepen (Jongerenactie in Doel). In dit tweede deel van het journaal lopen de opbouw van de onderwerpen vrijwel gelijk. Men kiest vooral voor het bericht van het anker met daarna voornamelijk Live + interview(s). Dit met uitzondering van de 2 laatste onderwerpen waar VTM kiest voor de carrousel. De tijdsduur van elk onderwerp vermindert gestaag in dit tweede deel van het nieuws.

Lezen we twee verschillende kranten van de dag dan komen dezelfde onderwerpen terug die eventueel uit een verschillende invalshoek of met verschillende diepgang gebracht worden. In dit tweede deel van deze journaals is er echter maar één onderwerp (Fortis-commissie) dat hetzelfde is, gebracht op ongeveer dezelfde manier en gedurende ongeveer evenveel tijd.

In het derde deel van de uitzendingen gaat de tijd per item weer omhoog en wordt de opzet van de berichten weer wat gevarieerder. VTM kiest in dit deel voor controverse (Comazuipen bij jongeren), gezondheid (Wereld-nierdag), noodgevallen (Incident met het internationaal ruimtestation) en misdaad (Artsen zonder grenzen weg uit Darfoer). VRT heeft het over een gaslek, BTW in de horeca, een proces in Amerika en ook Artsen zonder grenzen: planning en ontwikkeling, economie, misdaad en gerecht.

In een vierde deel begint de VRT aan haar Carrousel. Zij brengt het dubbel aantal items in deze formule dan VTM, maar besteed er per onderwerp ongeveer evenveel tijd aan. Het gaat vooral over buitenlands nieuws in combinatie met controverse, religie en wetenschap.  VTM kiest in deze fase ook voor het buitenland maar met een duidelijk accent op human interest en controverse. Alleen de Irakese schoengooier ziet kans om in beide journaals een plaatsje te krijgen (respectievelijk 19 en 28 seconden). De rest is verschillend.

Nu komen we bij de sport. Het grote verschil ligt hier in het aantal gebrachte berichten. VTM brengt alleen informatie over de Champions League terwijl de VRT daarnaast ook aandacht besteed aan Parijs-Nice, de Tirreno Adratico en de transfer van de spits van Lokeren.

VTM sluit haar nieuws af met een human interest reportage over de nieuwe rage rond breien en haken. VRT doet dit met cultuur en het weer.

Conclusie

Tijd

Het VTM- nieuws heeft een 37 minuten in beslag genomen en het VRT- nieuws heeft 45 minuten geduurd. Dit verschil aan tijd heeft drie oorzaken: VRT heeft 28 onderwerpen gebracht tegenover 20 voor VTM, het sportnieuws en het weer zal VTM waarschijnlijk (uitvoeriger) brengen buiten het nieuws en tot slot maakt de VRT er tijdens haar nieuws ook van gebruik om de inhoud van haar programma’s zoals koppen en terzake in te leiden. Alleen al de twee voorproefjes uit die programma’s nemen al 2 minuten in beslag.

Vorm

Ook al is er een zekere logica te vinden in de manier waarop items bij beide zenders gebracht worden in functie van het onderwerp in de verschillende onderdelen van het nieuws én de gemiddelde tijdsduur die aan een onderwerp wordt besteed; toch is het duidelijk dat VTM meer variatie aanbrengt in haar opbouw. Dit geeft een dynamischer en luchtiger karakter aan de uitzending. De VRT heeft zoals vermeld 2 maal meer items in haar carrousel en gebruikt 8 keer het bericht + offs. Daarvoor is misschien gekozen onder druk van het aantal items, maar het maakt het VRT nieuws wel vrij sec.

Inhoud

De inhoud van deze uitzendingen lijkt het imago van beide zenders te bevestigen; VTM brengt meer ‘light’ nieuws en VRT meer ‘serieuze’ actualiteit. Positief bekeken betekent dit dat VTM meer variatie brengt in de gekozen categorieën en dat VRT meer no-nonsense actualiteit brengt. Als we bijvoorbeeld de lichtere onderwerpen, misdaad en human interest, met elkaar vergelijken komen we tot de vaststelling (ondermeer onder invloed van het hot news van de dag) dat VTM 53% van haar nieuws hieraan besteed en VRT 46%. Dit is geen enorm verschil maar bij VTM beslaat het 6 verschillende onderwerpen terwijl het er bij VRT slecht 3 zijn. VRT bracht die dag trouwens geen human interest reportage. De 6 economische berichten van VRT tegenover VTM met een bredere combinatie van categorieën in het 2^de deel en tot slot de afsluiting van beide journaals onderstrepen dit ‘vooroordeel?’: VTM sluit af met human intrest, VRT met cultuur.

Hoeveel mensen laten zich vangen en denken dat de Vlaamse onafhankelijkheid niet meer vergt dan zo’n eovee’tje? Het zou wel eens kunnen uitdraaien op een kwestie van ‘5 minuten politieke moed’. Wat hij de mensen niet uitlegt, en waar te weinig anderen hem om vragen, is hoe hij met zijn simplistische beslissing een aantal netelige dossiers gaat oplossen. Want zonder antwoord op deze vragen zal hij met zijn bokshandschoen op zijne kinne kunne kloppe. Hoe gaat hij de staatsschuld verdelen? Dat is een federale zaak en dus is een akkoord van beide regio’s nodig. Hoe wil hij de NMBS opsplitsen; spoorwegen, rollend materiaal, beheer en lopende investeringen? Wat doet hij met de Nationale luchthaven die voor heel België van essentieel belang is. Gewapenderhand bestormen? Welke prijs zal Wallonië vragen voor onze onafhankelijkheid, want dat kunnen ze en zullen ze, en hoe gaat Vlaanderen dat betalen? Brussel is voor FDw al een uitgemaakte zaak. Hij weet nu reeds hoe de Brusselaars zullen stemmen in een vandaag wettelijk gezien onmogelijk referendum. Case closed. En is het dan zo eenvoudig dat Europa 2 nieuwe lidstaten zal erkennen, omdat België er één was? Niet dus. Het is heel goed mogelijk dat de natte droom van FDw wel eens een collectieve nachtmerrie zou kunnen worden.

Dit geblaat in verkiezingstijd stelt ons kiezers voor een belangrijke opdracht waarin we helaas te weinig hulp krijgen van de massamedia. We moeten de one-liners leren doorprikken en dieper graven. Neen, we hoeven heus niet met z’n allen politologen te worden, maar we zijn verplicht verder te kijken dan onze neus lang is zodat onze stem op 7 juni waardevol zal zijn. Aan hen die zeggen dat ze wel iets beters te doen hebben zeg ik on-cool en met dat irriterende vingertje; ‘Het gaat verdorie om de toekomst van onze regio, ons land en onze democratie’. Geven we toch de voorkeur aan hapklare brokken dan moeten we na de verkiezing niet staan blaffen dat we het menu niet kunnen smaken.