Het verboden boek
Linkeroever Uitgevers besloot het boek ‘De zaak Ronald Janssen – Het kan je buurman zijn’, van de journalisten Thierry Goeman en Tom De Smet niet te laten verschijnen. Deze beslissing kwam er nadat de rechter van de Hasseltse Rechtbank van Eerste Aanleg het eenzijdig verzoekschrift, ingediend door de ouders van enkele slachtoffers van de seriemoordenaar, goedkeurde. Daarin werd, in afwachting van een tegensprekelijke procedure, een voorlopig verbod van de verspreiding van het boek geopperd.
Via het internet kwamen de ouders van Shana Appeltans, Kevin Paulus en Annick Van Uytsel, te weten dat men het verhaal van de moordenaar van hun kinderen in boekvorm zou gieten. Na een ingebrekestelling konden zij het boek inkijken, waarna zij beslisten om naar de rechtbank te stappen. Ze waren immers niet akkoord met het feit dat de uitgeverij zonder hun toestemming foto’s van hun kinderen had gebruikt. Tevens vreesden zij de schending van het geheim en privacy van het nog steeds lopende onderzoek tegen Ronald Janssen.
De rechter gaf de familie van de slachtoffers op bijna alle punten gelijk (de dwangsom van €500.000 per inbreuk werd afgezwakt naar €12.500). Het boek, dat zowel een reconstructie als duiding van de feiten inhoudt, pleegt op flagrante wijze inbreuk op de subjectieve rechten van de verzoekers. Nooit vroeg de uitgeverij immers de toestemming aan de familie om de foto’s te gebruiken. Daarnaast gebruikte men informatie die, in het kader van het lopende onderzoek, geheim is. Tenslotte bevestigde de rechtbank dat door het boek de privacy van de slachtoffers geschonden werd.
Linkeroever Uitgeverij besliste het verdere verloop van de procedure niet af te wachten en verspreidde het verboden boek niet uit respect voor de slachtoffers en hun familie.
Dat een informatief boek over het leven van Ronald Janssen gewenst is, dát staat als een paal boven water. Maar men kan zich afvragen waarom dit boek er net nú moest komen…
De wonden zijn nog maar net geheeld, de mediahype is nog maar net over zijn hoogtepunt heen en het spraakmakende gerechtelijk onderzoek loopt nog steeds op volle toeren.
De publicatie van het boek zou het de speurders, die reeds hevige waters hebben doorzwommen, getuige de hetze rond het intern onderzoek, nog verdomd moeilijker kunnen maken. En daar is niemand mee gebaat.
Ook lijkt dit een staaltje van hevige sensatiedrang. De Ronald Janssen-story is hot, lees: het brengt veel geld in het laatje. Denken de auteurs en hun uitgeverij niet enkel aan het commercieel belang en vergeten zij het maatschappelijke?
Tenslotte heeft de rechter absoluut gelijk als hij het privacyrecht oppert. Men moet steeds en altijd toestemming vragen aan de betrokkenen om foto’s te publiceren. De verdediging dat de foto’s reeds in de media verspreid waren, doet hier niets ter zake.
Mijns inziens hadden de auteurs beter een resem knipsels in de krant behouden in plaats van de artikels te bundelen. Niemand had moord en brand geschreeuwd zoals het nu wel het geval was.. een krant vult men immers met allerhande artikels, bijvoorbeeld over brave huisvaders die graag moorden. Had men het boek achterwege gelaten en zich bij hun leest gehouden, dan was de klacht waarschijnlijk onbestaande en was de lezer toch goed geïnformeerd geweest. Iedereen blij. Maar net door er een boek van te maken, en door te boel op te blazen, krijgt men het omgekeerde effect. Onbewust dikt men immers de verdediging van de dader aan. Deze kan met alle gemak beweren dat hij geen eerlijk proces krijgt door de publieke onthoofding in de media.
Wanneer we de discussie over het nut/onnut en timing van het boek achterwege laten, schijnt er een heel ander licht op de zaak.
Was een eenzijdig verzoekschrift echt nodig? Was de hoogdringendheid en absolute noodzakelijkheid dermate bestaande dat er geen verweer mogelijk is van de beklaagde?
En dan zwijgen we nog over de schending van de persvrijheid.
Grotendeels geef ik de rechter met zijn conclusies gelijk. Voor de publicatie van de foto’s had men toestemming moeten vragen, en de verspreiding van geheime onderzoeksinformatie is ‘not done’. Maar anderzijds geloof ik maar al te graag dat de afweging privacy-persvrijheid een bijzonder riskante onderneming is. Want wat gebeurt er met de media als zij voor het minste monddood worden gemaakt?
